Ngày 27/01/2026, Cục An toàn Thực phẩm (Bộ Y tế) phát đi cảnh báo khẩn và yêu cầu các đơn vị chức năng cũng như sàn thương mại điện tử ngừng ngay việc kinh doanh, quảng cáo và lưu hành một số sản phẩm sữa công thức nghi ngờ bị nhiễm độc tố cereulide. Các sản phẩm này xuất hiện trên nền tảng online và cửa hàng, được nhập khẩu từ nước ngoài.
Cục đã có công văn gửi Sở Y tế các tỉnh, Sở An toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm các địa phương, đồng thời gửi Bộ Công Thương, các nền tảng thương mại điện tử yêu cầu rà soát thủ tục đăng ký công bố sản phẩm, thu hồi và gỡ bỏ các sản phẩm bị cảnh báo khỏi hệ thống.
Độc tố cereulide là một chất do vi khuẩn Bacillus cereus sản xuất. Đây không phải là vi khuẩn trực tiếp, mà là độc tố mà vi khuẩn này tạo ra trong thực phẩm, đặc biệt có thể hình thành trong sản phẩm bột sữa và thức ăn ở điều kiện không đảm bảo vệ sinh.
Cereulide là rất bền nhiệt và không bị phá hủy bằng đun sôi hay việc pha chế thông thường, nên ngay cả khi chuẩn bị sữa đúng quy trình cũng không vô hiệu hóa được độc tố nếu đã có trong sản phẩm. Việc tiêu thụ sản phẩm nghi nhiễm cereulide có thể gây ngộ độc cấp tính, với các triệu chứng thường gặp như buồn nôn, nôn mửa và đau bụng, đặc biệt nguy hiểm cho trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh với hệ miễn dịch chưa hoàn chỉnh.
Theo Tổ chức An toàn thực phẩm quốc tế cảnh báo và rà soát của cơ quan chức năng trong nước, có 5 lô sản phẩm sữa công thức dành cho trẻ nhỏ đang trong diện cảnh báo và thu hồi vì nghi ngờ nhiễm độc tố cereulide. Các sản phẩm này được sản xuất bởi các thương hiệu nước ngoài và nhập khẩu về Việt Nam, gồm một số lô bột sữa cho trẻ nhỏ do các nhà sản xuất uy tín quốc tế cung cấp, hiện đang bị thu hồi khẩn cấp.
Độc tố cereulide là một peptid nhỏ rất bền nhiệt được sinh ra bởi một số chủng Bacillus cereus. Khi bị nhiễm, độc tố này có thể gây ra ngộ độc thực phẩm cấp tính với biểu hiện rõ rệt trong vòng vài giờ sau khi tiêu thụ. Các triệu chứng thường gặp nhất gồm:
- Buồn nôn và nôn mửa cấp tính
- Đau bụng dữ dội
- Đối với trẻ nhỏ có thể dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải và nguy cơ biến chứng nặng nếu không được xử lý kịp thời.
Hiện nay, các cơ quan chức năng quốc tế và trong nước đều khuyến cáo phụ huynh không sử dụng sản phẩm nghi nhiễm, không cho trẻ sử dụng sữa từ những lô sản phẩm nằm trong danh sách bị thu hồi, và trả lại sản phẩm cho nơi bán hoặc tiêu hủy theo hướng dẫn an toàn.
Để giảm thiểu nguy cơ ngộ độc do độc tố sinh học trong thực phẩm, đặc biệt với trẻ nhỏ:
- Phụ huynh cần kiểm soát nguồn gốc và hạn sử dụng của sản phẩm cho trẻ sử dụng.
- Tránh mua hoặc sử dụng sữa, bột dinh dưỡng không rõ nguồn gốc, không có hồ sơ công bố hợp quy.
- Khi nghi ngờ trẻ có dấu hiệu ngộ độc sau khi dùng sản phẩm sữa, cần ngay lập tức đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được khám và xử lý kịp thời.