Sau Tết Nguyên đán, thị trường dưa hấu tại khu vực Tây Nguyên ghi nhận đợt giảm giá mạnh, khiến nhiều nông dân rơi vào tình trạng thua lỗ. Tại tỉnh Gia Lai, nơi có diện tích trồng dưa lớn, việc thu hoạch đồng loạt trong khi sức tiêu thụ giảm đã tạo áp lực lớn lên đầu ra nông sản.
Giá dưa hấu giảm mạnh ngay sau vụ thu hoạch
Tại một số vùng trồng dưa trọng điểm ở Gia Lai như khu vực xã Uar, giá dưa hấu sau Tết giảm xuống chỉ còn khoảng 1.000 đến 2.000 đồng mỗi kg. Mức giá này thấp hơn nhiều so với giai đoạn trước Tết, thời điểm dưa có thể đạt khoảng 6.000 đến 7.000 đồng mỗi kg.
Với mức giá hiện tại, doanh thu bình quân chỉ đạt khoảng 2 đến 3 triệu đồng mỗi sào, không đủ bù chi phí sản xuất đối với nhiều hộ dân.
Chi phí đầu tư cao khiến nhiều hộ lỗ nặng
Trồng dưa hấu đòi hỏi chi phí đầu tư lớn, bao gồm giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nhân công và chi phí thuê đất. Với những hộ canh tác diện tích lớn, tổng chi phí có thể lên tới hàng trăm triệu đồng mỗi vụ.
Thực tế tại địa phương cho thấy có hộ đầu tư hàng trăm triệu đồng cho vụ dưa nhưng khi thu hoạch chỉ thu về một phần nhỏ, dẫn đến thua lỗ nghiêm trọng. Ngay cả những hộ bán được giá cao hơn trong thời điểm đầu vụ cũng khó đạt lợi nhuận do chi phí đầu vào tăng.
Cung vượt cầu khiến thị trường tiêu thụ gặp khó
Theo đánh giá từ cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương, diện tích trồng dưa hấu tại Gia Lai ở mức lớn và tập trung thu hoạch sau Tết, dẫn đến nguồn cung tăng đột biến trong thời gian ngắn.
Trong khi đó, thị trường tiêu thụ gặp khó do sức mua giảm và hoạt động thu mua của thương lái chậm lại. Việc phụ thuộc nhiều vào kênh tiêu thụ truyền thống khiến nông dân khó chủ động đầu ra khi thị trường biến động.
Bài toán được mùa mất giá tiếp tục lặp lại
Tình trạng dưa hấu giảm giá sâu sau thu hoạch không phải là hiện tượng mới. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sản xuất còn mang tính tự phát, chưa gắn chặt với nhu cầu thị trường.
Theo định hướng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc thiếu liên kết trong sản xuất và tiêu thụ là yếu tố chính khiến nông sản dễ rơi vào tình trạng dư thừa cục bộ. Khi nhiều hộ cùng xuống giống và thu hoạch cùng thời điểm, áp lực cung vượt cầu sẽ kéo giá xuống thấp.
Giải pháp ổn định sản xuất và giảm rủi ro cho nông dân
Để hạn chế tình trạng thua lỗ, các cơ quan chức năng khuyến cáo cần tổ chức lại sản xuất theo hướng bền vững hơn. Một số giải pháp trọng tâm gồm:
Theo Bộ Công Thương, việc phát triển hệ thống phân phối và đa dạng hóa thị trường là yếu tố quan trọng giúp giảm áp lực tiêu thụ trong các thời điểm cao sản lượng.
Áp lực chuyển đổi cây trồng đang gia tăng tại địa phương
Trước rủi ro lớn từ biến động giá, nhiều nông dân tại Gia Lai đã bắt đầu cân nhắc giảm diện tích dưa hấu trong các vụ tiếp theo. Xu hướng chuyển sang các cây trồng có đầu ra ổn định hơn đang được xem xét nhằm giảm thiểu rủi ro.
Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang thúc đẩy tái cơ cấu theo hướng nâng cao giá trị và ổn định thị trường, việc tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết được xem là giải pháp then chốt để đảm bảo thu nhập bền vững cho người nông dân.