Biến động giá dầu thế giới do căng thẳng tại khu vực Trung Đông đang gây áp lực lớn lên chi phí sản xuất nông nghiệp. Trong đó, ngành cà phê Việt Nam được đánh giá là một trong những lĩnh vực chịu tác động rõ rệt nhất, đặc biệt ở các khâu tưới nước và vận chuyển nông sản.
Chi phí tưới cà phê tăng theo giá nhiên liệu
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, khu vực Tây Nguyên hiện có khoảng 700.000 ha cà phê, chiếm hơn 90 phần trăm diện tích cà phê của cả nước. Phần lớn diện tích này phải tưới nước trong mùa khô để duy trì năng suất.
Tại các tỉnh trồng cà phê trọng điểm như Đắk Lắk, Gia Lai và Đắk Nông, nông dân thường phải tưới từ 3 đến 4 lần mỗi mùa khô. Hoạt động này phụ thuộc vào máy bơm chạy điện hoặc diesel.
Theo tính toán của các chuyên gia nông nghiệp tại Tây Nguyên, chi phí nhiên liệu và điện phục vụ tưới có thể chiếm 10 - 15 phần trăm tổng chi phí chăm sóc vườn cà phê mỗi năm. Khi giá dầu tăng, chi phí tưới cho mỗi hecta cà phê có thể tăng thêm 2 - 4 triệu đồng mỗi vụ.
Giá phân bón chịu tác động từ giá năng lượng
Ngoài nhiên liệu, giá dầu còn ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vật tư nông nghiệp. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), năng lượng chiếm khoảng 60 - 70 phần trăm chi phí sản xuất phân đạm urê.
Khi giá dầu và khí đốt tăng, giá phân bón thường tăng theo sau một thời gian ngắn. Trong giai đoạn khủng hoảng năng lượng năm 2022, giá phân urê trên thị trường thế giới từng tăng hơn 70 phần trăm so với mức trung bình trước đó.
Đối với cây cà phê, chi phí phân bón chiếm khoảng 30 - 35 phần trăm tổng chi phí sản xuất, nên biến động giá phân bón sẽ ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận của nông dân.
Vận chuyển cà phê xuất khẩu cũng chịu áp lực
Việt Nam hiện là quốc gia xuất khẩu cà phê Robusta lớn nhất thế giới. Theo Tổ chức Cà phê Quốc tế (ICO), Việt Nam cung cấp khoảng 40 phần trăm sản lượng Robusta toàn cầu.
Cà phê được vận chuyển từ Tây Nguyên ra các cảng biển lớn như thành phố Hồ Chí Minh hoặc Bà Rịa Vũng Tàu trước khi xuất khẩu. Chi phí vận chuyển nội địa và vận tải biển phụ thuộc lớn vào giá nhiên liệu.
Theo Ngân hàng Thế giới, chi phí vận tải có thể chiếm 10 - 20 phần trăm giá trị xuất khẩu nông sản. Khi giá dầu tăng, chi phí logistics tăng theo, làm gia tăng áp lực lên giá thành xuất khẩu cà phê.
Giá cà phê cao giúp bù đắp một phần chi phí
Dù chi phí đầu vào tăng, thị trường cà phê thế giới đang ở mức giá cao. Theo số liệu của Tổ chức Cà phê Quốc tế, giá cà phê Robusta có thời điểm vượt 4.000 USD mỗi tấn, mức cao nhất trong nhiều năm.
Giá cao giúp nhiều nông dân vẫn duy trì lợi nhuận, tuy nhiên các chuyên gia cho rằng ngành cà phê cần tiếp tục nâng cao hiệu quả sản xuất và tiết kiệm chi phí để giảm phụ thuộc vào biến động năng lượng.
Cần giải pháp giảm chi phí năng lượng trong sản xuất
Các chuyên gia khuyến nghị ngành cà phê Việt Nam cần đẩy mạnh:
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng có thể giúp giảm 10 - 15 phần trăm chi phí sản xuất trong dài hạn.