Trong xu thế phát triển nông nghiệp an toàn, giảm phụ thuộc vào hóa chất và thích ứng với biến đổi khí hậu, việc ứng dụng chế phẩm sinh học đang trở thành hướng đi được nhiều địa phương lựa chọn. Tại Nghệ An, các mô hình sử dụng chế phẩm sinh học trong trồng trọt và chăn nuôi đang cho thấy hiệu quả rõ rệt, góp phần nâng cao chất lượng nông sản, cải thiện môi trường sản xuất và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Từ yêu cầu thực tiễn của sản xuất nông nghiệp
Nhiều năm qua, việc lạm dụng phân bón vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật đã khiến không ít diện tích đất nông nghiệp bị thoái hóa, hệ sinh thái canh tác suy giảm và chất lượng nông sản bị ảnh hưởng. Trong khi đó, nhu cầu tiêu dùng nông sản sạch, an toàn ngày càng tăng, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng bền vững hơn.
Trước thực tế đó, các chế phẩm sinh học như vi sinh vật hữu ích, enzyme, phân hữu cơ vi sinh hay các dòng dinh dưỡng sinh học từ phụ phẩm tự nhiên đang dần trở thành "trợ thủ" quan trọng của nhà nông. Không chỉ giúp cải tạo đất, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng cho cây trồng, các chế phẩm này còn hỗ trợ hạn chế sâu bệnh, giảm ô nhiễm môi trường và tận dụng hiệu quả nguồn phụ phẩm nông nghiệp.
Tại Nghệ An, nhiều địa phương đã đưa chế phẩm sinh học vào sản xuất lúa, rau màu, cây ăn quả và chăn nuôi, bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế tích cực. Các mô hình sử dụng men vi sinh để xử lý đệm lót sinh học, ủ phân hữu cơ hay sản xuất đạm cá từ phụ phẩm thủy hải sản đang góp phần giảm chi phí đầu vào và nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp.
Nhiều chế phẩm sinh học "Made in Nghệ An" phát huy hiệu quả
Không chỉ ứng dụng, Nghệ An còn từng bước chủ động nghiên cứu và sản xuất các chế phẩm sinh học phục vụ sản xuất nông nghiệp ngay tại địa phương.
Thời gian qua, Trung tâm Ứng dụng Tiến bộ Khoa học và Công nghệ Nghệ An đã nghiên cứu, phát triển nhiều sản phẩm sinh học ứng dụng hiệu quả trong thực tiễn như:
Các sản phẩm này hiện đang được ứng dụng tại nhiều mô hình sản xuất trên địa bàn tỉnh, góp phần giảm lượng hóa chất nông nghiệp, tăng độ phì nhiêu của đất và nâng cao chất lượng nông sản.
Đáng chú ý, việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp và thủy hải sản để sản xuất chế phẩm sinh học còn mở ra hướng đi hiệu quả trong phát triển kinh tế tuần hoàn, vừa giảm áp lực xử lý chất thải vừa tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao.
Vườn bắp cải sủ dụng chế phẩm sinh học.
Hiệu quả kép cho kinh tế và môi trường
Theo nhiều hộ dân, sau thời gian sử dụng chế phẩm sinh học, đất canh tác trở nên tơi xốp hơn, cây sinh trưởng ổn định và giảm đáng kể lượng phân bón hóa học cũng như thuốc bảo vệ thực vật phải sử dụng.
Trong chăn nuôi, các chế phẩm vi sinh giúp hạn chế mùi hôi, giảm phát sinh dịch bệnh và cải thiện môi trường chuồng trại. Đối với xử lý rác hữu cơ, các chế phẩm sinh học giúp thúc đẩy quá trình phân hủy nhanh hơn, tạo nguồn phân hữu cơ phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, việc đẩy mạnh ứng dụng chế phẩm sinh học còn góp phần giảm phát thải ra môi trường, hạn chế ô nhiễm nguồn nước và phục hồi hệ sinh thái đất nông nghiệp. Đây được xem là giải pháp quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp xanh, an toàn và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Cần thêm cơ chế hỗ trợ để nhân rộng mô hình
Dù mang lại nhiều lợi ích, việc ứng dụng chế phẩm sinh học tại Nghệ An vẫn còn gặp không ít khó khăn. Một bộ phận nông dân vẫn quen sử dụng phân bón hóa học do hiệu quả tức thời, trong khi các chế phẩm sinh học cần thời gian để phát huy tác dụng. Bên cạnh đó, quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết tiêu thụ và chưa có nhiều mô hình lớn để nhân rộng.
Theo các chuyên gia, để thúc đẩy ứng dụng chế phẩm sinh học, cần tăng cường công tác tập huấn kỹ thuật, xây dựng mô hình trình diễn thực tế và hỗ trợ chuyển giao công nghệ cho người dân. Đồng thời, cần có chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực công nghệ sinh học phục vụ nông nghiệp.
Cùng với đó, việc phát triển thị trường tiêu thụ nông sản sạch, nông sản hữu cơ sẽ là động lực quan trọng để người dân mạnh dạn chuyển đổi sang phương thức sản xuất thân thiện với môi trường.
Hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, bền vững
Việc tăng tốc ứng dụng chế phẩm sinh học không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất và bảo vệ môi trường mà còn là giải pháp lâu dài nhằm tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, giá trị gia tăng cao.
Với tiềm năng sẵn có cùng sự đồng hành của cơ quan quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp, Nghệ An đang từng bước khẳng định hướng đi đúng trong phát triển nông nghiệp xanh. Những mô hình ứng dụng chế phẩm sinh học hiệu quả hôm nay sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp bền vững, thân thiện môi trường trong tương lai.