Trong bối cảnh nhiều diện tích đất dốc tại miền núi Nghệ An cho hiệu quả thấp khi trồng ngô và sắn, việc chuyển đổi sang cây trồng có giá trị cao hơn đang trở thành yêu cầu thực tế. Mô hình trồng khoai tây Atlantic tại xã Nga My đã bước đầu cho thấy hiệu quả kinh tế rõ rệt, mở ra hướng sản xuất mới phù hợp với điều kiện địa phương.
Mở ra hướng chuyển đổi cây trồng trên đất khó
Mô hình được triển khai tại xã Nga My, khu vực miền núi trước đây thuộc huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An, với quy mô khoảng 3 ha và hàng chục hộ dân tham gia. Đây là lần đầu tiên cây khoai tây được đưa vào sản xuất trên đất dốc tại địa phương.
Giống được lựa chọn là khoai tây Atlantic, có nguồn gốc từ Mỹ, thường được sử dụng trong chế biến thực phẩm. Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giống này phù hợp với khí hậu mát, đất tơi xốp và có khả năng thích nghi tốt với điều kiện vùng cao.
Hiệu quả kinh tế cao hơn rõ rệt so với cây trồng cũ
Kết quả bước đầu cho thấy năng suất đạt khoảng 8 đến 10 tạ mỗi sào, tương đương gần 20 tấn mỗi ha. Với mức giá thu mua ổn định, thu nhập đạt khoảng 6 đến 8 triệu đồng mỗi sào.
So với cây ngô và sắn vốn chỉ mang lại lợi nhuận thấp trên đất dốc, khoai tây cho hiệu quả kinh tế cao hơn từ 2 đến 3 lần. Đặc biệt, thời gian sinh trưởng chỉ khoảng 90 ngày giúp nông dân có thể quay vòng sản xuất nhanh, tận dụng tốt quỹ đất vụ đông.
Theo Tổng cục Thống kê, xu hướng chuyển sang cây trồng ngắn ngày có giá trị cao đang gia tăng tại các vùng nông thôn, nhất là khu vực có điều kiện sản xuất khó khăn.
Liên kết sản xuất giúp giảm rủi ro thị trường
Một điểm quan trọng của mô hình là có sự tham gia của doanh nghiệp trong toàn bộ chuỗi sản xuất. Nông dân được hỗ trợ giống, vật tư đầu vào và được bao tiêu sản phẩm sau thu hoạch.
Theo định hướng của Bộ Công Thương, việc phát triển liên kết chuỗi giúp hạn chế tình trạng biến động giá, đồng thời nâng cao chất lượng nông sản. Đối với khoai tây Atlantic, đầu ra chủ yếu phục vụ chế biến nên yêu cầu sản phẩm đồng đều, từ đó thúc đẩy nông dân tuân thủ quy trình kỹ thuật.
Yếu tố kỹ thuật quyết định năng suất và chất lượng
Thực tế sản xuất cho thấy hiệu quả của mô hình phụ thuộc lớn vào việc tuân thủ quy trình kỹ thuật. Một số ruộng xuất hiện tình trạng củ không đồng đều hoặc bị sâu bệnh khi chăm sóc chưa đúng yêu cầu.
Các viện nghiên cứu nông nghiệp khuyến cáo người dân cần chú trọng:
Việc sản xuất đồng bộ không chỉ nâng cao năng suất mà còn đảm bảo tiêu chuẩn đầu ra cho doanh nghiệp thu mua.
Hướng phát triển phù hợp cho nông nghiệp vùng núi
Từ hiệu quả bước đầu tại xã Nga My, khoai tây Atlantic được đánh giá là cây trồng có tiềm năng nhân rộng tại các vùng có điều kiện tương tự. Mô hình không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất từ nhỏ lẻ sang liên kết hàng hóa.
Trong bối cảnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, việc lựa chọn cây trồng phù hợp như khoai tây là giải pháp quan trọng để khai thác hiệu quả đất đai và cải thiện sinh kế cho người dân miền núi.
Cần nhân rộng đi kèm quy hoạch và kiểm soát kỹ thuật
Các cơ quan chuyên môn khuyến cáo việc mở rộng diện tích cần gắn với quy hoạch vùng trồng, đảm bảo đồng bộ về giống, kỹ thuật và liên kết tiêu thụ. Nếu phát triển tự phát, nguy cơ mất cân đối cung cầu và giảm hiệu quả kinh tế có thể xảy ra.
Trong thời gian tới, nếu được tổ chức sản xuất bài bản, khoai tây Atlantic có thể trở thành cây trồng chủ lực vụ đông tại nhiều địa phương miền núi, góp phần nâng cao thu nhập và phát triển nông nghiệp bền vững.