Theo dự báo của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, khu vực Bắc Trung Bộ những ngày gần đây duy trì trạng thái ngày nắng, có thời điểm nắng mạnh vào trưa và đầu giờ chiều, nhiệt độ cao nhất phổ biến 29 - 32°C, một số nơi có thể cao hơn. Độ ẩm không khí giảm trong khung giờ nắng đỉnh điểm, trong khi mưa chưa xuất hiện diện rộng.
Tại Nghệ An, nhiều diện tích lúa vụ Xuân đang ở giai đoạn đẻ nhánh rộ, một số trà sớm bắt đầu đứng cái. Đây là giai đoạn quyết định số dảnh hữu hiệu, ảnh hưởng trực tiếp đến số bông trên mỗi mét vuông khi bước vào làm đòng.
Trong điều kiện nhiệt độ ban ngày duy trì ở mức 30 - 32°C và nắng kéo dài nhiều ngày liên tiếp, nếu nguồn nước trên đồng không được đảm bảo, ruộng có thể xuất hiện hiện tượng khô mặt, nứt chân chim ở những vùng cao cưỡng hoặc cuối kênh mương. Khi đó, quá trình đẻ nhánh có thể bị hạn chế, số nhánh hữu hiệu giảm, nhất là trên chân đất nhẹ hoặc bón phân chưa cân đối.
Bên cạnh đó, nắng nóng xen kẽ ẩm độ cao vào sáng sớm lại tạo điều kiện thuận lợi cho một số đối tượng sâu bệnh phát sinh. Rầy nâu, rầy lưng trắng và bệnh đạo ôn lá có thể gia tăng nếu ruộng rậm rạp, bón thừa đạm hoặc thông thoáng kém. Trong những năm có nền nhiệt tương tự, nhiều trà lúa Xuân tại Nghệ An từng ghi nhận đạo ôn xuất hiện sớm khi chênh lệch nhiệt ngày - đêm lớn.
Tuy nhiên, điều kiện nắng ráo hiện tại cũng mang lại mặt tích cực. Ánh sáng dồi dào giúp cây quang hợp tốt, bộ rễ phát triển mạnh nếu ruộng đủ nước. Với những diện tích chủ động tưới tiêu, nền nhiệt ấm có thể thúc đẩy đẻ nhánh nhanh, rút ngắn thời gian sinh trưởng và tạo tiền đề cho bộ khung cây khỏe trước khi bước vào làm đòng.
Dự báo ngắn hạn cho thấy Bắc Trung Bộ có khả năng xuất hiện mưa rào cục bộ vào một vài ngày tới. Nếu mưa ở mức vừa phải, không kèm gió mạnh, đây có thể là nguồn bổ sung nước tự nhiên cho đồng ruộng. Ngược lại, nếu mưa đến khi ruộng đã bón thúc đạm mà không kịp điều tiết, nguy cơ lúa tốt lá, tăng sâu bệnh cũng cần được lưu ý.
Trong bối cảnh này, nông dân Nghệ An cần theo dõi sát nhiệt độ ban ngày và mực nước trên ruộng. Việc giữ mực nước nông 3 - 5 cm trong giai đoạn đẻ nhánh, bón phân cân đối, hạn chế tăng đạm khi nền nhiệt cao, đồng thời thăm đồng thường xuyên để phát hiện sớm đạo ôn và rầy, sẽ giúp giảm thiểu rủi ro.
Diễn biến thời tiết hiện nay chưa phải cực đoan, nhưng với lúa vụ Xuân tại Nghệ An, chỉ cần thay đổi nhỏ về nhiệt độ, nước tưới hoặc mưa trái nhịp cũng có thể tạo khác biệt rõ rệt về số nhánh hữu hiệu và tiềm năng năng suất cuối vụ.