Trước những khó khăn trong sản xuất nông nghiệp trên vùng đất cát khô cằn, thiếu nước tưới, người dân xã Tân Mai (tỉnh Nghệ An) đã chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hình thành các mô hình phù hợp với điều kiện tự nhiên. Trong đó, dưa bở đang trở thành cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.
Trước đây, phần lớn diện tích canh tác của địa phương dùng để trồng lúa, nhưng do phụ thuộc vào nước mưa nên năng suất thấp, sản xuất bấp bênh. Người dân ở đây thường ví von "sản xuất lúa nhờ nước trời". Từ thực tế đó, khoảng 50 ha đất lúa kém hiệu quả đã được chuyển sang trồng cây màu và nuôi trồng thủy sản, trong đó dưa bở được lựa chọn làm cây trồng chủ lực trên vùng đất cát.
Gia đình ông Lê Công Thụ (xóm 3A) là một trong những hộ tiên phong chuyển đổi 10 sào đất lúa sang trồng dưa bở. Theo ông Thụ chia sẻ: trong quá trình canh tác, đất được lên luống cao, mặt luống rộng để thoát nước, giữ ẩm và phủ bạt nilon nhằm hạn chế cỏ dại. Đồng thời, đất được cải tạo bằng phân chuồng hoai mục kết hợp phân hữu cơ; giai đoạn đầu chỉ tưới nhẹ để tránh úng rễ.
Dưa bở là cây trồng chịu hạn tốt, ít sâu bệnh, chi phí đầu tư hợp lý cho hiệu quả kinh tế cao.
Kỹ thuật bấm ngọn có vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất. Khi cây có 4 - 5 lá thật, tiến hành bấm ngọn chính để kích thích ra nhánh, sau đó chọn 2 - 3 nhánh khỏe, tỉa bỏ nhánh yếu. Khi nhánh đạt 5 - 6 lá, tiếp tục bấm để hình thành nhánh cấp 2 - nơi cho quả phát triển tốt. Mỗi dây chỉ nên để 2 - 3 quả nhằm đảm bảo chất lượng.
"Vụ này gia đình tôi thu khoảng 1,5 tấn/sào, giá bán 15.000 đồng/kg. Mỗi sào đạt doanh thu 15 - 20 triệu đồng, sau khi trừ chi phí lãi trên 10 triệu đồng, cao hơn nhiều so với trồng lúa trước đây", ông Thụ chia sẻ.
Cùng đạt hiệu quả, bà Mai Thị Hoa (xóm 3A) cho biết dưa sinh trưởng tốt, gia đình sử dụng hơn 1 tấn phân chuồng hoai mục nên sản phẩm an toàn, có mùi thơm tự nhiên, vị ngọt thanh. Thời điểm thu hoạch rộ từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 6, dưa được thương lái thu mua ổn định tại ruộng.
Không chỉ người dân, các tổ chức hội, đoàn thể cũng tích cực đồng hành. Hội Liên hiệp Phụ nữ xã đã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động hội viên chuyển đổi cây trồng phù hợp.
Theo ông Hồ Hữu Trà cán bộ Phòng Kinh tế, dưa bở là cây trồng chịu hạn tốt, ít sâu bệnh, chi phí đầu tư hợp lý cho hiệu quả kinh tế cao và có thể tiếp tục nhân rộng chuyển đổi cây trồng cho địa phương những vùng đặc thù. Tuy nhiên trong thời gian tới, chính quyền địa phương quy hoạch vùng sản xuất gắn với liên kết tiêu thụ để đảm bảo đầu ra ổn định.
Nhờ áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật, mô hình trồng dưa bở cho thu nhập trung bình trên 10 triệu đồng/sào, cao hơn nhiều lần so với cây trồng truyền thống. Đây đang trở thành hướng đi hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập và phát triển nông nghiệp bền vững tại địa phương.