Ra hoa là giai đoạn quyết định năng suất của cây nhãn, nhưng đây cũng là quá trình phức tạp nhất về mặt sinh lý. Không phải cây đủ tuổi là sẽ ra hoa. Trên thực tế, việc phân hóa mầm hoa chịu ảnh hưởng đồng thời của nhiệt độ, điều kiện khô hạn, cân bằng dinh dưỡng và hormone sinh trưởng.
Hiểu đúng cơ chế này là nền tảng cho kỹ thuật xử lý ra hoa nghịch vụ và nâng cao tỷ lệ đậu trái.
Phân hóa mầm hoa: bước chuyển từ sinh trưởng sang sinh sản
Cây nhãn trải qua hai pha chính:
Phân hóa mầm hoa là quá trình đỉnh sinh trưởng chuyển từ tạo lá sang tạo cấu trúc hoa. Quá trình này diễn ra âm thầm bên trong chồi, trước khi mắt thường nhìn thấy chùm hoa xuất hiện từ 30 - 45 ngày.
Vai trò của nhiệt độ thấp
Ở miền Bắc Việt Nam, nhãn thường ra hoa tự nhiên sau thời kỳ lạnh cuối năm.
Cơ chế sinh lý:
Vì vậy, nhãn trồng ở vùng không có mùa lạnh rõ rệt thường:
Đây là lý do nhãn miền Bắc và miền Nam có sự khác biệt rõ rệt về tính mùa vụ.
Cân bằng C/N là chìa khóa nội tại của cây
Tỷ lệ Carbon/Nitrogen (C/N) trong mô cây quyết định xu hướng sinh trưởng:
Sau thu hoạch, cây cần:
Nếu bón nhiều đạm trước thời điểm xử lý ra hoa, cây sẽ "chọn" mọc lá thay vì tạo hoa.
Vai trò của khô hạn sinh lý
Khô hạn nhẹ giúp:
Trong thực tế canh tác, người trồng thường:
Biện pháp này mô phỏng điều kiện tự nhiên mùa khô.
Hormone sinh trưởng và điều hòa nội sinh
Một số hormone quan trọng:
Ứng dụng thực tế:
Tuy nhiên, lạm dụng có thể gây suy cây nếu không quản lý dinh dưỡng hợp lý.
Vì sao nhãn ra nhiều hoa nhưng đậu trái ít?
Các nguyên nhân sinh lý:
Do đó, ra hoa nhiều chưa đồng nghĩa năng suất cao.
Ứng dụng vào canh tác thực tế
Hiểu sinh lý ra hoa giúp:
Nói cách khác, ra hoa không phải là "may rủi", mà là kết quả của cân bằng sinh lý cây trồng.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, mùa lạnh ngắn hơn và nhiệt độ trung bình tăng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phân hóa mầm hoa của cây nhãn trong tương lai. Vì vậy, nghiên cứu sâu về sinh lý ra hoa sẽ là chìa khóa bảo đảm ổn định sản xuất lâu dài.